Από πού πάνε για το Περιβόλι;

Στις τάξεις των φυσιολατρών είναι εδραιωμένη η πεποίθηση πως αν υπάρχουν ακόμη κάποιοι κρυφοί παράδεισοι, καλό είναι να παραμένουν – όσο αυτό είναι δυνατόν - κρυφοί και να μην διαφημίζονται από τους επισκέπτες τους, προκειμένου να μη δεχθούν τη μαζική και διαβρωτική εισβολή των τουριστών 

Ένας τέτοιος κρυφός παράδεισος είναι η παραλία Περιβόλι στον κόλπο των Αφαλών. Γνωστή μόνο  στους κατοίκους της γύρω περιοχής και, μέχρι πέρυσι, και στους εραστές του ελεύθερου κάμπινγκ, μιας και ένας υπεραιωνόβιος ελαιώνας έφτανε κυριολεκτικά μέχρι τη θάλασσα, προσφέροντας τη λυτρωτική σκιά του σε λουόμενους και κατασκηνωτές. 

Και λέμε πως έφτανε χρησιμοποιώντας παρελθοντικό χρόνο, γιατί αυτός ο ελαιώνας δεν υπάρχει πια. Το τοπίο που συναντούμε πλέον φτάνοντας εκεί, προκαλεί σοκ και δέος σε όποιον γνώριζε την περιοχή παλαιότερα. Οι ελιές κείτονται κατακρεουργημένες μέσα σε ένα τοπίο που είναι σαν να έχει αλωθεί από δρεπανηφόρα άρματα. Ποιος και γιατί άραγε το έκανε αυτό; Ήθελε να ξεφορτωθεί τις ελιές για να χτίσει; Και για να χτίσει έπρεπε να καταστρέψει δεκάδες ελιές; Ήθελε την ξυλεία; Ήθελε να απαλλαγεί από τους κατασκηνωτές; 

Ό,τι και αν ήθελε, όσο και νομότυπα πιθανόν να κινήθηκε, αυτός που το έκανε σίγουρα δε γνωρίζει τι θα πει μέτρο, τι θα πει σεβασμός στο περιβάλλον και στο ιερό δέντρο της ελιάς αλλά και στην ιστορία αυτού του τόπου και των ανθρώπων που τον δούλευαν με αίμα και ιδρώτα.

Στην πορεία διαπιστώσαμε πως ο δρόμος προς την παραλία αποκρύπτεται. Όχι από φυσιολάτρες, αλλά πιθανότατα από ανθρώπους που κινούνται από ίδιο συμφέρον. Αποφασίσαμε λοιπόν να κάνουμε μια εξαίρεση στην προαναφερθείσα πεποίθηση των φυσιολατρών, η οποία μας βρίσκει γενικά σύμφωνους και να δημοσιοποιήσουμε την ύπαρξη αυτού του κρυφού παραδείσου. Θα εκθέσουμε όσα είδαμε και μας θύμωσαν, ελπίζοντας ότι με αυτό τον τρόπο θα βοηθήσουμε για να μη γίνουν άλλα χειρότερα. Θα δείξουμε, όμως, και τις ομορφιές αυτού του κρυμμένου παραδείσου   

Στην Εξωγή της Λήθης

Κάποτε, πριν από εκατό χρόνια, σ΄αυτό το χωριό ζούσαν πάνω από οχτακόσιοι άνθρωποι. Αν αναλογιστεί κανείς πως τότε οι οικογένειες ήταν πολυμελείς, μπορεί εύκολα να συμπεράνει πως περισότεροι από τους μισούς κατοίκους ήταν μικρά παιδιά που έτρεχαν πάνω κάτω φωνάζοντας και γελώντας στους στενούς και ανηφορικούς δρόμους του χωριού. Πολύ δύσκολο να το φανταστεί κανείς αυτό σήμερα, όταν ξέρει πως το χειμώνα ζουν πλέον 5 άνθρωποι όλοι κι όλοι. Ένα χωριό φάντασμα είναι το χειμώνα το πανέμορφο ορεινό χωριό της Εξωγής με μια θέα που θα ζήλευε και η Σαντορίνη. Κάθε καλοκαίρι ζωντανεύει με τον ερχομό των ξενιτεμένων παιδιών του και των τουριστών. Όπως και να έχει όμως, πολύ περισσότερα είναι τα ερείπια από τα όρθια σπίτια. 

Σ΄αυτά τα ερείπια περιπλανηθήκαμε και αναρωτηθήκαμε για πολλά και κυρίως για τον εξολοθρευτή χρόνο με την τρομερή δύναμη που έχει να σβήνει τα πάντα με το πέρασμά του. Είδαμε κρεβάτια μέσα σε ερείπια στη θέση που βρίσκονταν όταν τα σπίτια εγκαταλείφθηκαν από τους ενοίκους τους - ποιος ξέρει πότε και με ποιο τρόπο. Είδαμε παλιά ελαιοτριβεία που έβγαλαν τον τελευταίο καρπό τους πριν από πολλές δεκαετίες. Είδαμε καμπαναριά αιώνων που στέκουν ακόμη όρθια. Είδαμε δέντρα να φυτρώνουν και να γιγαντώνουν μέσα σε εκκλησίες που κανείς δε θυμάται πια πότε λειτούργησαν για τελευταία φορά 

Η κατάρα του Σολαίρη (3)

Το Βαθύ της Ιθάκης, Le port Vathy, Dans l'ile d'Ithaque, Χρονολογία έκδοσης 1867

Διαβάζουμε το βιβλίο του Πέτρου Βλάχου “Ο τέκτονας Τζιοβάνι Σολαίρ στην Ιθάκη του 1837”. Στη σημερινή ανάρτηση ο Τζιοβάνι Σολαίρ φτάνει στην Ιθάκη το 1831 και ιδρύει τη Μασονική Στοά. Μαθαίνουμε για τους κανόνες και τη σύνθεση της Στοάς αλλά και για τη στάση του ντόπιου πληθυσμού και, ιδιαίτερα, της Εκκλησίας 

Ανωγή - Αη Νικόλας

Με το μονοπάτι αυτό ολοκληρώνουμε το δίκτυο ανάμεσα στο Σταυρό, την Ανωγή και το Κιόνι, με τρία μονοπάτια που έχουν όλα κοινό προορισμό το ξωκλήσι του Άη Νικόλα στη Βίγλα. Τα δύο μονοπάτια ξεκινούν από τον ασφαλτόδρομο που συνδέει το Σταυρό με την Ανωγή και το τρίτο ξεκινάει από τη Ράχη στο Κιόνι. Αν προσθέσουμε, δε, και το μονοπάτι Ανωγή-Κιόνι έχουμε ένα αρκετά εκτεταμένο δίκτυο, όπως απεικονίζεται παραστατικά στην παρακάτω εικόνα, χρησιμοποιώντας όλα τα αρχεία kml από τις αντίστοιχες αναρτήσεις μας. Σίγουρα, αυτό που λείπει είναι η επαναδιάνοιξη του μεγάλου μονοπατιού που συνέδεε το Σταυρό με την Ανωγή. Τα ίχνη του μονοπατιού αυτού υπάρχουν ακόμη, αλλά σε πολλά σημεία χρειάζεται καθαρισμό προκειμένου αυτό να γίνει προσβάσιμο

Με άσπρο χρώμα σημειώνεται ο ασφαλτόδρομος που συνδέει την Ανωγή με το Σταυρό. Με κόκκινο χρώμα, το μεγάλο μονοπάτι που συνδέει την Ανωγή με το Κιόνι. Με κίτρινο χρώμα, το μονοπάτι που θα περιγράψουμε σήμερα, αυτό που συνδέει το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής με το εκκλησάκι του Άη-Νικόλα. Με πράσινο χρώμα, ένα άλλο μονοπάτι που ξεκινάει από τον ασφαλτόδρομο πιο χαμηλά και καταλήγει και αυτό στον Άη- Νικόλα. Με ροζ χρώμα, το μονοπάτι που συνδέει τον Άη-Νικόλα με τη Βίγλα και τους ανεμόμυλους. Τέλος, με μπλε χρώμα, το μονοπάτι που συνδέει το εκκλησάκι του Άη-Νικόλα με τη Ράχη Κιονίου. Για τα τρία τελευταία μονοπάτια, μπορείτε να δείτε την πρoηγούμενη ανάρτησή μας εδώ

Η Ιθάκη μέσα από τους Tindersticks

Στον πρόσφατο δίσκο των Tindersticks, “No treasure but hope”, που κυκλοφόρησε τον περασμένο Δεκέμβριο, η Ιθάκη πρωταγωνιστεί. Τόσο στο εξώφυλλο του δίσκου, όσο και στο videoclip του τραγουδιού "Pinky in the Daylight", η Ιθάκη είναι παρούσα. Στο videoclip βλέπουμε πανέμορφες εικόνες της Ιθάκης γυρισμένες σε film Super-8, που δίνει την εντύπωση ότι οι εικόνες του είναι τραβηγμένες στη δεκαετία του ’60.

Όπως δήλωσε ο τραγουδιστής του συγκροτήματος Stuart Staples με τη χαρακτηριστική βαριά φωνή, ο οποίος απέκτησε πρόσφατα σπίτι στην Ιθάκη : «Η μουσική του "Pinky in the Daylight" ήρθε σε μένα μέσα από τη σκιά του ήλιου στο κατάστρωμα ενός παλιού μπλε ferry boat που έφευγε από το νησί - μια σπάνια στιγμή ευχαρίστησης και ηρεμίας. Ήθελα να κάνω μια ταινία που να παρουσιάζει την ομορφιά του νησιού και την ομορφιά της Suzanne. Μια ερωτική επιστολή λοιπόν σε Super 8 film».

Το δίκτυο μονοπατιών της Ιθάκης μεγαλώνει

Το δίκτυο μονοπατιών της Ιθάκης διευρύνεται διαρκώς, συνεχίζοντας μια όμορφη ιστορία που πάει αρκετά πίσω στο χρόνο, τουλάχιστον τριάντα χρόνια πριν, όταν κάποιοι άνθρωποι - που τότε ίσως είχαν θεωρηθεί γραφικοί – ξεκίνησαν μία σχεδόν μοναχική προσπάθεια καθαρισμού και αναβίωσης παλιών μονοπατιών, που ο χρόνος και η φύση είχαν εξαφανίσει. Σιγά-σιγά, δεν άργησε να γίνει αντιληπτή και από επίσημους φορείς, όπως ο Δήμος Ιθάκης, η πολλαπλή αξία και χρησιμότητα του ανοίγματος των μονοπατιών. Έτσι, εδώ και αρκετά χρόνια ο δήμος Ιθάκης έχει αναθέσει σε ιδιωτικές εταιρείες τη διάνοιξη, διαμόρφωση, καθαρισμό και σηματοδότηση κάποιων από αυτά τα παλιά μονοπάτια, τοποθετώντας παράλληλα ειδικές πινακίδες στην είσοδό τους. Κατά τη διαδικασία αυτή, δεν έλειψαν και οι αστοχίες. 

Αρχαίες Αλαλκομενές

Στο λόφο του Αετού, στο στενό ισθμό που ενώνει τα δύο τμήματα του νησιού,  βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος των Αλαλκομενών. Η θέση της αρχαίας πόλης ήταν στρατηγικής σημασίας όχι μόνο επειδή έλεγχε την επικοινωνία μέσω της ξηράς μεταξύ των δύο χερσονήσων που συγκροτούν το νησί, αλλά επειδή, επιπλέον, βόρεια και νότια αυτής υπάρχουν δύο φυσικά λιμάνια, ενώ από την κορυφή του λόφου ελέγχεται οπτικά το κανάλι μεταξύ Ιθάκης και Κεφαλονιάς, όπως και ο ορίζοντας μεταξύ Ιθάκης και Ακαρνανίας.

Αυτό το χώρο επισκεφθήκαμε παίρνοντας ένα καλά σημαδεμένο μονοπάτι, το οποίο ξεκινά από το ψηλότερο σημείο του  ασφαλτόδρομου που συνδέει το λιμάνι του Πίσω Αετού με τον κόλπο του Αετού. Παρόλο που η διαδρομή είναι σχετικά μικρή, είναι ιδιαίτερα κουραστική λόγω της μεγάλης κλίσης. Αξίζει να αναφέρουμε ότι μέσα σε ένα μόλις χιλιόμετρο, ανεβήκαμε υψομετρικά 240 μέτρα. Η θέα όμως που αντικρύσαμε φτάνοντας στην κορυφή του λόφου,  άξιζε και με το παραπάνω την όποια κούραση. Μεγάλο ενδιαφέρον έχουν, επίσης, τα κυκλώπεια τείχη που συναντήσαμε. Όπως αναφέρει ο Ερρίκος Σλήμαν που πραγματοποίησε ανασκαφή στον Αετό το 1878, "αυτή η κυκλώπεια πρωτεύουσα είναι μοναδική στον κόσμο, και ο κάθε θαυμαστής του Ομήρου θα έπρεπε να έρθει να την δει"

Η κατάρα του Σολαίρη (2)

Βαθύ, Ιθάκη (1821)
Χαλκογραφία του Άγγλου ζωγράφου Joseph Cartwright

Διαβάζουμε το βιβλίο του Πέτρου Βλάχου “Ο τέκτονας Τζιοβάνι Σολαίρ στην Ιθάκη του 1837”.  Στη σημερινή ανάρτηση μαθαίνουμε τις περιπλανήσεις του Σολαίρ, μέχρι τελικά να καταλήξει στην Ιθάκη. Από τα πόστα που υπηρέτησε ως γραμματέας του υποπροξενείου της Βρετανίας στην Αρκαδία και του προξενείου της Ολλανδίας στην Πάτρα, μαθαίνουμε ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την προεπαναστατική Ελλάδα και φτάνουμε μέχρι τη στιγμή που πατάει το πόδι του στην Ιθάκη το 1831, οπότε ξεκινά την ίδρυση της πρώτης μασονικής στοάς στο νησί

Χελώνα στα Δεύτερα Κουρβούλια

Στις 9 Αυγούστου 2019 μια πανέμορφη θαλάσσια χελώνα εθεάθη στα Δεύτερα Κουρβούλια, τη δεύτερη παραλία μετά τις Φρίκες στη βόρεια Ιθάκη. Οι λουόμενοι την σεβάστηκαν, παρακολουθώντας την από μακριά, χωρίς να την ενοχλούν. Έτσι, μπόρεσαν να απολαύσουν για πολλή ώρα τις ήρεμες και γεμάτες χάρη κινήσεις της χελώνας. Απολαύστε το βίντεο:

Η κατάρα του Σολαίρη

"Η κατάρα του Σολαίρη". Αυτή η έκφραση έχει διασωθεί έως σήμερα και μπορεί να την ακούσουμε να βγαίνει από τα χείλη κάποιου Θιακού, όταν θελήσει να αιτιολογήσει  κάποια οποιαδήποτε αναποδιά που συμβαίνει στον τόπο του

Η υπόθεση του Σολαίρη – για την ακρίβεια του Γάλλου Τζιοβάνι Σολαίρ – είναι μια τραγική ιστορία ενός φρικτού εγκλήματος που συντάραξε την κοινωνία της Ιθάκης το 1837, όταν ακόμη το νησί βρισκόταν κάτω από αγγλική κυριαρχία. ‘Ένα έγκλημα που προκαλεί συναισθήματα οργής όχι μόνο για το ειδεχθές της πράξης, που ήταν η σφαγή της γυναίκας και του 12χρονου γιου του Σολαίρ, αλλά και για το γεγονός ότι η τοπική κοινωνία της Ιθάκης θέλησε να φορτώσει τη στυγερή δολοφονία στον ίδιο το Σολαίρ. Από τη μια γιατί δεν της ήταν εύκολο να αποδεχθεί ότι κάποιος δικός τους άνθρωπος ήταν ο στυγνός δολοφόνος και από την άλλη γιατί της ερχόταν εντελώς βολικό να είναι δολοφόνος ένας ξένος που τύχαινε επιπλέον να είναι ο αρχηγός της νεοσυσταθείσας τεκτονικής (μασονικής) στοάς της Ιθάκης. Μιας οργάνωσης, η οποία στα μάτια τους – και κυρίως στα μάτια της τοπικής ορθόδοξης εκκλησίας – φαινόταν ότι απειλούσε τις παραδόσεις του τόπου τους. Ήταν βολικό, όμως, και για την αγγλική διοίκηση να παρθεί μια απόφαση που θα ικανοποιούσε το κοινό αίσθημα, καθώς το τελευταίο που θα επιθυμούσαν οι Άγγλοι θα ήταν μια εξέγερση που θα μπορούσε να ξεσπάσει με αφορμή το περιστατικό αυτό. Ήδη, τέσσερα χρόνια πριν, στη γειτονική Κεφαλονιά, είχε εκδηλωθεί στάση του αγροτικού πληθυσμού, με ένοπλη σύγκρουση με τις αρχές, με αφορμή τις εκλογές για την ανάδειξη τοπικών αρχόντων.